Аймак
Аймак
ЖАРЫЯ-ЖАРНАК / РЕКЛАМА
ticket title
КӨҢҮЛ БУРГУЛА! УРМАТТУУ ФИЗИКАЛЫК ЖАНА ЮРИДИКАЛЫК ЖАКТАР!
ВНИМАНИЕ! УВАЖАЕМЫЕ ЮРИДИЧЕСКИЕ И ФИЗИЧЕСКИЕ ЛИЦА!
«ДУСТЛИК» ААКтын акционерлеринин эсине!
«“ТУЛПАР” » ААКтын акционерлеринин эсине!
«ТАШКУМЫРФАРМ» ААКтын акционерлеринин эсине!
«СООДАГЕР» ААКтын акционерлеринин эсине!
«КЕРЕМЕТ» ААКтын акционерлеринин эсине!
Вниманию акционеров ОАО «ЖЕТИГЕН»!
“ЖЕТИГЕН” АЧЫК АКЦИОНЕРДИК КООМУНУН АКЦИОНЕРЛЕРИНЕ!
ОРТ ТЕСТКЕ ДАЯРДОО ҮЧҮН МУГАЛИМДЕРДИ КОНКУРСКА ЧАКЫРАБЫЗ
ЖАЛАЛ-АБАД ЖАНА СУЗАК ИШЕНИМ НОМЕРЛЕРИ
Сейдикум айыл өкмөтү СЫНАК ЖАРЫЯЛАЙТ
Достук айыл өкмөтү СЫНАК ЖАРЫЯЛАЙТ
КРдин Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин Жалал-Абад облустук “Сел жана суу ташкындарынан коргоо” бөлүмү СЫНАК ЖАРЫЯЛАЙТ
«КЫРГЫЗГИДРОСПЕЦСТРОЙ» ААКтын АКЦИОНЕРЛЕРИНИН ЭСИНЕ!
«ШАМАЛДЫСАЙАЙЫЛКОМОК» ААКтын АКЦИОНЕРЛЕРИНИН ЭСИНЕ!
«ТОКТОГУЛСУУКУРУЛУШ» ААКтын АКЦИОНЕРЛЕРИНИН ЭСИНЕ!
«ЖАЛАЛАБАДКУРУЛУШ» ААКТЫН АКЦИОНЕРЛЕРИНИН ЭСИНЕ!
«БУУДАН» ААКтын АКЦИОНЕРЛЕРИНИН ЭСИНЕ!

ЖАҢГАК ТОКОЮНДА КУЛПУРГАН КАРГА ТЫРМАК

ЖАҢГАК ТОКОЮНДА КУЛПУРГАН КАРГА ТЫРМАК

 849 Бардыгы /

-Койчу, аай, кантип эле карганын тырмагы кулпуруп калсын, боло турган нерсени айтчы.

-Ооба да, айымдардын тырмактары кулпурганын айтсаң бир жөн, каяктагы карганы айтасын да, тазза кызык турбайсыңбы…

-Андай-мындай дегенден көрө, адегенде бир карап көрбөйсүнөрбү?

-Канакей, канакей, оой-иий, бул гүл беле? Мынча кооз! Ии, карагылачы! Не деген керемет, бажырайганын…!

— Карга тырмак деп жатсаң, албетте, ойдун баары тырмакка кетет экен да…

Мына ушундай кызыга да таңдана кобурашуулар каяктан чыга калды дегиче, сөздү андан ары улайлы.

Ооба, бул сүрөттө көз жоосун алып турган гүлдөр “карга тырмак” деп аталат. Булар Жалал-Абаддын Кар-Алма жаңгак токоюнун ичинде өсүп турганда тартылып алынган.

Жаңгак дарагынын тамырынан тартып мөмөсүнө чейин эле эмес, алардын өсүп турган жеринин кыртышы, айлана-тегереги дагы турган эле пайда экенин жаңгак токоюна жакын жашагандар жакшы билишет.

Жалбырактар калың төшөлгөн жер бети — турган эле органикалык заттар, эң пайдалуу чириндилер. Күндүн жалбырактуу шактар арасынан жол таап өткөн нурларынан кубат алып, ошол төшөлүп турган жалбырактарды жарып өтүп өсүп турган жашыл чөптөр, андан тышкары, кыбырап жүргөн курт-кумурскалар, шактан-шакка учуп-конгон канаттуулар ж.б. Бул эрте жаздагы көрүнүштун бир ирмеми. Эх, карасаңыз, кандай сонун уюшулган эко-композиция, не деген фауна да, флора деген суктануулар токойлордун айланасына аппак кар төшөлгөнгө чейин сансыз айтыла тургандай кооздук өкүм сүрөрү шексиз.

Бирок адамдардын адегендеги эле аракети жаңгак мөмөсү бышаары менен жан талашып терип алып, сатып акча табууга бурула турганы — турган нерсе. Күздүн орто ченинен тартып дондолой кабыктар каңтарылып, кызылдайлар ажырай башталып-баштала электе жаңгак теримине чабуул кадимкидей башталат…

Анан ошол ар кимдин алынын жетишинче кап-кап болгон жаңгак мөмөлөрү кышы бою базарларда сатылып чыгат.

Алып-сатарлык менен шугулданган соодагерлер илгери элдин колунан арзан сатып алышып Орто Азия чөлкөмүнүн ири шаарларына барып кымбат сатып пайда табышаар эле, азыр болсо кытай, түрк туугандар, алар менен соода ымалада болгон кыргыз, өзбектер дагы бул бизнести современный-заманбап улантышып, жаңгак маңыздарын чыгартуу үчүн адамдардыжалдап иштетишет.  Насыя таратылган жаңгактарды колдон келишинче алган карапайым адамдар аларды чагып, маңызын чыгарып келип анын маңызы чыгарылганга чейинки салмактарынын ортосундагы айырмадан киреше алышат, мисалы 10 кг жаңгактантүрүнө, маңыздуулугуна жараша, 4 кг -5 кг маңыз алынат, ошондо 1 кг жаңгак 100 сом болсо, чыгарылган  1 кг маңыз 200 сом.

Ошентип учурда жаңгак токоюн коргоп калуунун ордуна, чоң бизнеске айланган иш-аракет тууралуу сөздү көп уга турган болуп калдык…

Мындан сырткары, жаңгак токойлорунун аянты кыскарып, жайытка айланып, жаңгак дарактары ооруп жатканын, токой ичиндеги башка дагы мисалы, ак чечек, алча, долоно жана башка дарактардын, каш кулак, карышкыр, доңуз, кирпи чечен, түлкү, суур аттуу жапайы жаныбарлардын, бир нече чөп өсүмдүктөрүнүн саны азайып, айрымдары такыр эле көзгө көрүнбөй калганын бул аймакта илгертен туруктуу жашап калган калк өкүлдөрү байма-бай эле айтышат. Мен өзүм дагы ошол Орток токой чарбасына караштуу Кадуу, Топ-Жаңгак деген токойлуу аймакка улай жайгашып турган Ак-Тоок айылында жаңгак терип өсүп чоңойгондуктан бул маселени абдан жакшы билемин…

Ии, баса, кеп-сөзүм “карга тырмак” гүлү менен башталды беле?

Ооба, ооба, дал ошондой! Анткени жаңгак токоюн жан талашып жаңгак терүү үчүн гана ойлобостон, андагы кооздуктарга, бир мисалы, аты коошпой, кызыктай болгон болсо дагы, ушул гүлгө суктангандай маанай, буйруса, келечек муундар үчүн далай сан жеткис кылымдар бою жүрө берсе кана…Куттуу Кыргызстаныбыздын кылымдардан бери ырыскы-байлыгы болуп келе жаткан – реликт — relic, дүйнөдөгү уникалдуу жаңгак токою сакталып, өнүгүп турган болсо экен,- деген жалпы кыжаалатчылыкты ушул гүл аркылуу айткым келди.

Айткылачы, гүлдү ким жакшы көрбөйт?…

Зирек АСАНОВА, фрилансер-журналист

Автор

Архив

ПнВтСрЧтПтСбВс
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930     
       
    123
       
  12345
27282930   
       
      1
3031     
     12
       
  12345
6789101112
       
      1
3031     
    123
45678910
       
 123456
78910111213
28293031   
       
      1
30      
   1234
567891011
       
1234567
22232425262728
293031    
       
     12
17181920212223
       
  12345
6789101112
       
2930     
       
    123
45678910
       
    123
45678910
25262728   
       
 123456
78910111213
28293031   
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728    
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728     
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930    
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
29      
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930    
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
      1
9101112131415
16171819202122
232425262728 
       
   1234
567891011
12131415161718
262728293031 
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
       
     12
3456789
10111213141516
24252627282930
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
       
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930     
       
    123
11121314151617
18192021222324
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930    
       
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
     12
3456789
17181920212223
2425262728  
       
  12345
13141516171819
20212223242526
2728293031  
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
    123
18192021222324
252627282930 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      

Байланыш дареги

Email: aymak.kg@mail.ru

Телефон: +996 (770) 81-00-32

Факс: +996 (3722) 2-32-36

Адрес: Жалал-Абад ш. Ленин к. 17