Аймак
Аймак
ЖАРЫЯ-ЖАРНАК / РЕКЛАМА
ticket title
СЫНАК. Ачы токой кызматы токой аянтын ижарага берет
ЖАРЫЯ. Аксы районундагы Авлетим токой чарбасы жаңгак аралаш токой аянттарын ижарага берет
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК БАНКЫНЫН ЖАЛАЛ-АБАД ОБЛАСТТЫК БАШКАРМАЛЫГЫ ОТУН САТЫП АЛУУ ЖӨНҮНДӨ КУЛАКТАНДЫРУУ ЖАРЫЯЛАЙТ.
ИЖАРАГА БЕРИЛЕТ
СЫНАК
СУЗАК РАЙОНДУК МАМЛЕКЕТТИК АДМИНИСТРАЦИЯСЫ МАМЛЕКЕТТИК АДМИНИСТРАТИВДИК КЫЗМАТ ОРУНУН ЭЭЛӨӨ ҮЧҮН АЧЫК СЫНАК ЖАРЫЯЛАЙТ
ЖУМУШКА ЧАКЫРАБЫЗ!
КЫРГЫЗ СОМУНА 25 ЖЫЛ. СЫНАК
Аукцион
Сынак. БЕШИК-ЖОН АЙЫЛ ӨКМӨТҮ МУНИЦИПАЛДЫК БОШ КЫЗМАТ ОРУНДАРЫНА СЫНАК ЖАРЫЯЛАЙТ
МОГОЛ АЙЫЛ ӨКМӨТҮ МУНИЦИПАЛДЫК КЫЗМАТТЫН БОШ ОРУНДАРЫН ЭЭЛӨӨ БОЮНЧА С Ы Н А К ЖА Р Ы Я Л А Й Т
Жарыя. ЖАЗУУЧУЛАРГА СЦЕНАРИЙ ЖАЗУУ БОЮНЧА СЫНАК ЖАРЫЯЛАНАТ
Продается участок под бизнес в г. Жалал-Абад цена 200000 сом 0777444401
Тендер
ДЖАЛАЛ-АБАДСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СУДЕБНОГО ДЕПАРТАМЕНТА ПРИ ВЕРХОВНОМ СУДЕ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ ОБЪЯВЛЯЕТ КОНКУРС
Жарыя
Акция!!! Биринчи жолу Жалал-Абадда!!!
СЫНАК
АУКЦИОН

Тарых жана маданият жылына карата У Н У Т Т А К А Л Г А Н И Н С А Н

3,357 просмотров всего, 6 просмотров сегодня

Тарых жана маданият жылына карата                                У Н У Т Т А  К А Л Г А Н  И Н С А НТагдыр ушул таалайына бүткөндөй,
Кылым өтүп кыйырын жеткендей.
Эл кызматтын аркалаган шумкарын,
Калкы эскерип калат тура өлтүрбөй.
(Ооганбек — Данбагар )

Кыргыз Республикасынын Президентти Алмазбек Атамбаевдин 2016 –жылды “Тарых жана маданият” жылы деп жарыялашы Кыргыз дөөлөтүндөгү олуттуу улуу бурулуш, көсөмдүк даанышмандыктын туу чокусу экендигинен кабар берет. Себеби көр тириликти, экономиканы оңдосо же материалдык байлыкты тапса болот. Ал эми руханий жакырдануу же жоготуу улуттун, элдин дегерадациясына, мамлекеттүүлүктүн түзүлүшүнө, түптөлүшүнө кедергесин тийгизүүчү толтого атылган жебе. Буга күбө кайсыл гана доордо, кылымда болбосун баскынчы агрессорлордун идеологдорунун кол башчысына берген кеңеши: Кандай, кайсыл гана улут, эл, калк болбосун алгач тарыхын, маданиятын жоготуу талкалоо менен ооздуктап, кулагын кескен кул, маңкурут кылып, айдактаган жагыңа сокурдай сүзгүлөп берерин белгилешкен. Ушу өңүттөн алып караганда өлкө башчыбыздын өтүмүш, уңгу тарыхыбызга, ата салт маданияттыбызга кайрылуусу кылым кескен калкыбыздын улуу руханий дөөлөттөрүбүздүн, мурасыбыздын өсүп, өнүгүшүнө өбөлгө түзүп жаткандыгы урматтоого, сыймыктанууга негиз берип тургандыгы менен өзгөлөрдөн айрымаланат. Учурда актай калган тарых барактары такталып, маданияттыбызда кайра жаралуу процесси жүрүп жатат. Ушул жылы көптөгөн ачылыштар болору күтүлүүдө. Ошондуктан мамлекет болушубузга өмүрүн арнаган инсандарыбыздын жүзү ачылып, массалык маалымат каражаттары аркылуу жарыяланып, берилип атайын китептер даярдалууда.
Мына ушундай тарыхий инсандарыбыздын бири Иманали Сатыбаев. Бул инсан жөнүндө ушул мезгилге чейин бир дагы массалык маалымат каражаттарында берилбей да, жазылбай да келген.Саясий идеологиялык, агартуу майданына өмүрүн арнап, Улуу Ата Мекендик согушка кетип дайынсыз болгон агабыз Иманали Аксы районунун Кара-Жыгач айыл өкмөтүнө караштуу Сыны айылында кедей-дыйкан Сатыбайдын үй-бүлөсүндө 1911-жылы жарык дүйнөгө келген.
Атасы Сатыбай 1925-жылга чейин үй-бүлөсүн жеке чарбасы жана байларга мендикер жүрүү менен багып келген. Элет жерлеринде Совет бийлигин толук орнотууга ошол мезгилдеги кырдаал же болбосо пантүркизм, исламизм сыяктуу идеологиялык күрөш күч алып, басмачылардын араны жүрүп, оп тартып турган учур болгон. Ошондой болсо да тамырлап калган Совет бийлиги идиректүү жакыр, кедей-кембагалдарды жергиликтүү кеңеш бийлигине жетекчилик кызматтарга шайлоо аркылуу өткөрүшкөн. Ошол 1925-жылы айылдык кеңештин төрагалыгына болгон шайлоодо Сатыбайды эл ишеним көрсөтүп, төрагалык кызматка шайлашкан. Совет мамлекетинин саясатына, идеологиясына, экономикалык багытына ылайык байлардын малдарын, жерлерин ортолук уюмдашкан чарбаларга тартуу, (колхозго) байларды тап катары жоюуда кулакка тартуу сыяктуу иш- терди жүргүзүүдө башынан далай кыйынчылыктарды өткөрүп 1938-жылга чейин иштеген. Коомдун, келечектин күрөө тамырын кармаган Сатыбай Кызыл-Жар районуна караштуу Ак-Суу айылындагы Кыргыз кызыл атчандар дивизиясынын командири Арстанаалы Осмонбеков ачкан балдар интернатына окууга уулу Иманалини жиберген. Азыркы Аксы районунун жана Таш-Көмүр шаарынын аймагында Таш-Көмүр, Кызыл-Жар, Караван райондору болгон.
Иманали окууну аяктагандан кийин 1927-1931-жылдары Фрунзе шаарындагы Кыргыз педагогикалык техникумуна тапшырып, 3 курсунда окуп жатканда ВКП(б) (Большевиктердин Бүткүл союздук коммунисттик партиясынын пленумунда Түркстан элдеринин сабатын жоюуда жогорулатуу белгилегендиктен кадр даярдоо максатында Москва шаарынан билим алууга жолдомолор берилген. Мына ушундай жолдомо активист, окуунун мыктысы, өз курдаштарынан өзгөчөлөнгөн Иманали Сатыбаевге педтехникумдун педагогикалык кеңешинин чечими жана ишеними менен РСФСРдин (НКП) Эл агартуу комиссариатынын алдындагы бир жылдык саясий техникалык окуу курсуна педтехникумдагы окуу курсун эске алуу менен жөнөтүлүп, 1932-жылы ийгиликтүү аяктап келет. Ошол жылы Кыргыз Автономиялуу Советтик Социалисттик Республикасынын Эл агартуу комиссариатында мектеп секторунун инспектору кызматына кабыл алынат. Эл агартуу комиссариаты Жалал-Абад областындагы Кызыл Жар районунда эл агартуу системасы алгылыктуу жүрбөй жаткандыгына байланыштуу элге билим берүү бөлүмүнүн инспектор-методист кызматына жөнөтөт.
1933-1935-жылдар аралыгында Кызыл армиянын катарына чакырылып, Кыргыз атчандар полкунда кызмат өтөйт. Ленин комсомолунун мүчөсү болгондуктан Москвадан бүткөн мыкты адис катары 1935-жылы Кыргызстан Ленин Комсомолунун Жаштар Союзунун Борбордук Комитетинин чечими менен Кыргызстан ЛКЖС (БК) массалык маалымат органы болгон “Кыргызстан пионери” гезитинин жооптуу редактору кызматына дайындалат. 1935-1939-жылдар аралыгындагы жетекчилик кызматында Кыргыз ССРинин интеллегенциясынын, адабият, маданиятынын коррифейлери, комсомолдук, партиялык, советтик жетекчилер менен катарлаш СССРдин кубаттуу мамлекет, Автономиялуу республикадан, Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы болушуна, Совет мамлекетиндеги тең укуктуу республика болуп калыптанышына салым кошкон.
1937- жылы Кыргызстан Ленин Комсомол Жаштар Союзунун 1 съезддинин делегаты, пленумунун мүчөсү жана ЛКЖС(БК) борбордук комитетинин бюро мүчөлүгүнө талапкер болгон. Пленумдун мүчөсү катары республикадан жарык көргөн газеталарды мамлекеттик контроль жана уюштуруу комитетинин секретарлык милдетин кошо аркалаган. 1939-жылы Иманали Сатыбаевди ошол мезгилде Совет мамлекетинде жүрүп жаткан тазалануу жана тазалоо (репрессия) процессинде көрө албаган кутумдардын тоголок катынын негизинде күмөндүү же шектүү элемент катары такталбаган маалыматтарга таянып жооптуу редактордук кызматтан,(ЦКЛКСМ Киргизии) Кыргызстан ЛКЖС борбордук комитетинин пленум мүчөлүгүнөн жана бюро талапкерлигинен четтетип, Ленин комсомолунун (ВЛКСМдын) мүчөлук укугунан ажыратат.
Орус тилин мыкты өздөштүргөн, жетекчилик кызматтарда такшалып калган Иманали, борбордук, партиялык, комсомолдук органдарына кайрылып, атайын комиссия түздүрүүгө жетишип тоголок кат куру доомат, жалаа экендигин тастыктатып, аппелациялык комиссиянын чечими менен Бүткүл Союздук Ленин Комсомолунун Жаштар Союзунун мүчөлүк катарына кайрадан кабыл алынат. Бирок атайын уюштургандар кызмат ордун бербегендиктен Фрунзе шаарынан өз айылы Сыныга кайтып келип, бир туугандары: Курбаналы, Жуманалы, Ашыралы, Тургуналы, карындашы Алымкан жана тууган-уруктары менен жолугуп учурашып,1939-жылдын сентябрь айынан 1940 -жылдын июль айына чейин коңшулаш Кара-Суу айылындагы толук эмес орто мектебинде мугалим, кийин мектеп директору кызматында иштейт. Ошол жылдары Иманали Кара-Суу айылында өмүр кечирген маркум кыргыз калкынын залкар акыны Өтө Көкө уулунун (Жеңижоктун)
Аксыдан чыккан Жеңижок,
Айтышарга теңи жок.
Таластан келген Жеңижок,
Тандайлашар теңи жок !…-
деп сыпаттаган демократ акын Токтогул атабыз устатым деп эскерип өткөн Жеңижок атабыздын ырларын эл оозунан жыйнап, латын алфавитинде жазып, (айтуучулар Рыскулбек Шатманов, Жээмырза Орозалиев, Алымбек Мамбетов) классификациялап НИИКЯП кол жазмалар менен № 104, 29- августта 1940-жылы мамлекеттик архивге тапшырган.
1940-жылдын июль айынан 1941-жылдын март айына чейин Караван районунун (азыркы Аксы району) райондук элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы,1940-жылдын август айында ВКП(Б) катарына кабыл алынат.1941-жылдын март айында Кыргыз ССРинин Коммунисттик партиясынын Жалал-Абад областтык коммунисттик партиялык комитетинин бюросунун чечими менен областтык партиялык комитетинде агитация жана пропаганда бөлүмүнүн инструктору кызматына дайындалат.
Иманалы Сатыбаев үйлөнгөн, эки уулу наристе мезгилинде чарчап калган. Уулу Ата Мекендик согуш башталганда саясий кызматкер катарында Жалал-Абад шаарынын аскер комиссариатына арыз берип, өз ыктыяры менен жөнөгөн. Аскердик даярдыктан атчандар кавалериясында Өзгөн районунун Куршаб айылында саясий жетекчи (атчандар кавалериясынын замполитчасть) сыпатында өтүп, улуу кыргынга аттанган.
Иманалинин ошондон кийинки тагдыры табышмак же болбосо дайынсыз. Агартуунун, саясий майдандын жоокери, Советтик армиянын офицеринин өмүр таржымалы тарыхы ушул мезгилге чейин күмүскөдө калып кеткен. Бул тарыхый инсандын изин кууган Иманалинин бир тууганы Курбаналынын уулу Калматтын баласы Аман (КРдин Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин өрткө каршы күрөшүү агенттигинин офицери, полковник, Жалал-Абад шаардык өрткө каршы күрөшүү бөлүмүнүн башчысы Аман Калматов материалдарды Кыргыз Республикасынын саясий документтер мамлекеттик архивинен таап, тактаган.) Туугандык жана атуулдук милдетин өтөгөн офицерге ыраазычылык билдиребиз.
Басма сөз айдыңында Иманали Сатыбаевдин тарыхий инсандык жүзү, алгачкы жолу жарыяланып олтурат. Ал эми тилинде мөөрү бар акын Өтө Көкө уулунун (Жеңижоктун) философиялык табиятын изилдеген илимпоз Р. Шамшиев тарых жана маданият жылына арналып өткөн ЖАМУдагы эл аралык илимий -практикалык конференцияда Иманали Сатыбаевдин архивге тапшырган ырларынын негизинде “Жеңижоктун чыгармалары жаңы тарыхий табылгаларда” аттуу илимий доклад жасады.
Мына урматтуу окурман! Улуу инсан Иманали Сатыбаевдин 115-жылдыгында өз өлкөсүнө кылган кызматы эске алынса, Кыргыз шумкарынын бир канаты айылынан, балдар үйүнөн, Фрунзе шаарынан күүлөнсө, экинчи канаты Орусия мамлекетинин борбору Москва шаарынан күүлөнүп учкан Кыргыз интеллегенциясынын алгачкы өкүлдөрүнүн бири болгон.
Быйылкы тарых жана маданият жылында Аксы районунун мамлекеттик администрациясы, Жалал-Абад шаарынын мэриясы, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Жалал-Абад областындагы ыйгарым укуктуу өкүлчүлүгү тарыхий инсаныбыз Иманали Сатыбаевдин ысымын түбөлүккө калтыруу жагын (ысымын көчө, мектептерге ыйгаруу) караштырышса, адилеттик жосун болор эле деген тилектебиз.

Ооганбек СТАНБЕКОВ, жазуучу

Автор

Архив

ПнВтСрЧтПтСбВс
15161718192021
22232425262728
293031    
       
     12
       
  12345
6789101112
       
      1
16171819202122
3031     
    123
45678910
11121314151617
       
 123456
78910111213
28293031   
       
      1
30      
   1234
567891011
       
   1234
567891011
262728    
       
1234567
293031    
       
    123
45678910
       
  12345
27282930   
       
      1
3031     
    123
       
 123456
78910111213
28293031   
       
     12
31      
   1234
567891011
       
293031    
       
     12
       
  12345
6789101112
       
  12345
6789101112
2728     
       
      1
3031     
   1234
       
282930    
       
     12
31      
   1234
12131415161718
       
1234567
891011121314
15161718192021
293031    
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
       
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
1234567
15161718192021
22232425262728
29      
       
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
30      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930    
       
     12
3456789
31      
  12345
13141516171819
2728293031  
       
15161718192021
22232425262728
2930     
       
    123
18192021222324
       
  12345
6789101112
27282930   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
      1
232425262728 
       
   1234
       
293031    
       
     12
       
  12345
       
2930     
       
    123
       
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
       
      1
30      
   1234
       
78910111213
14151617181920
282930    
       
     12
31      
     12
2425262728  
       
  12345
       
      1
23242526272829
3031     
    123
18192021222324
252627282930 
       
 123456
78910111213
14151617181920
28293031   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
       
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      

Байланыш дареги

Email: aymak.kg@mail.ru

Телефон: +996 (770) 81-00-32

Факс: +996 (3722) 2-32-36

Адрес: Жалал-Абад ш. Ленин к. 17